Rukovodilac: dr Ivana Drvenica

Saradnici na projektu: dr Vesna Ilić, dr Steva Lević

Trajanje projekta: 1.6.2024-31.5.2025.

Vodeća institucija: Institut za medicinska istraživanja, Univerzitet u Beogradu

Institucija učesnica: Poljoprivredni fakultet, Univerzitet u Beogradu

Opis projekta:

Klaniča krv nastaje u veoma velikim količinama širom sveta. U mesnoj industriji Evropske unije, klanička krv je klasifikovana kao životinjski nusproizvod treće kategorije, koji je ocenjen kao pogodan za ishranu ljudi, ali nije namenjen za konzumaciju jer se tradicionalno ne koristi u ishrani ili nema komercijalnu vrednost. Nažalost, u zemljama Zapadnog Balkana ona se najčešće tretira kao otpad i u potpunosti zanemaruje, što, ukoliko se njome ne upravlja na odgovarajući način, dovodi do ozbiljnih ekoloških problema zbog njenog visokog zagađujućeg potencijala. Sa druge strane, naša istraživanja su pokazala da klanička krv, uz adekvatno upravljanje, može predstavljati održiv izvor biomolekula i biomaterijala sa značajnom nutritivnom i funkcionalnom vrednošću.

Razvili smo tehnologiju za dobijanje u potpunosti očuvanog hemoglobina visoke čistoće iz klanične krvi, koji predstavlja vredan izvor hemskog gvožđa, najbioraspoloživijeg oblika gvožđa. Imajući u vidu da je anemija usled nedostatka gvožđa najrasprostranjeniji nutritivni deficit, razvijamo nove dugoročno stabilne komplekse u čvrstom stanju, dobijene kombinacijom jeftinih šećera i biološki aktivnog hemoglobina izolovanog iz goveđe i svinjske klanične krvi, kao potencijalne dijetetske suplemente. Naš cilj bio je da se postigne efikasnost trenutnog industrijskog standarda za stabilizaciju proteina primenom ekonomski prihvatljivih šećera, u kombinaciji sa optimizovanim parametrima procesa dve metode sušenja izolovanog hemoglobina. Od odabranih sušenih hemoglobina, koji pokazuju povoljan odnos troškova i koristi, kao i odgovarajuće tehnološko-funkcionalne osobine, razvijena su dva proizvoda kao izvori hemskog gvožđa, koja će biti ispitana u pogledu njihovih senzornih i tehnoloških karakteristika.

Zahvaljujući skalabilnim i prenosivim tehnologijama razvijenim u okviru projekta M2BoostHEM, proizvodnja ovakvih dijetetskih suplemenata sa dodatom vrednošću može se realizovati u bilo kom geografskom području sveta. Na taj način, projekat M2BoostHEM ima potencijal da unapredi održivost prehrambene industrije i smanji njen negativan uticaj na životnu sredinu.

Rukovodilac: dr Jelena M. Aleksić

Saradnici na projektu: dr Nevena Mihailović-Stanojević, dr Zoran Miloradović, dr Milan Ivanov, dr Una-Jovana Vajić, dr Danijela Karanović, dr Jasmina Milenković, dr Ivana Živković

Trajanje projekta: 27.06.2024-26.02.2025.

Vodeća institucija: Institut za medicinska istraživanja, Univerzitet u Beogradu

Institucije učesnice: Institut za krmno bilje, Kruševac, Institut za multidisciplinarna istraživanja, Univerzitet u Beogradu

Opis projekta:

Nedostatak dopamina je ključni faktor kod neurodegenerativnih i poremećaja kretanja poput Parkinsonove bolesti i sindroma nemirnih nogu, kao i kod depresije. U konvencionalnim tretmanima navedenih stanja koristi se sintetička L-dopa, koja izaziva brojne neželjene efekte. Prirodna L-dopa, koja je pristuna u pojedinim biljnim vrstama uključujući i bob, predstavlja pogodnu alternativu. Sa druge strane, u industriji nutriceutika i funkcionalne hrane, naglo raste potreba za prirodnim, bioaktivnim jedinjenjima koja imaju pozitivne efekte na ljudsko zdravlje, posebno antioksidansima poput polifenola.

U okviru projekta dokazan je koncept da se lokalne populacije boba sa područja Republike Srbije razlikuju po sadržaju L-dopa, polifenola i drugih bioaktivnih jedinjenja, kao i da se sadržaj poželjnih bioaktivnih jedinjenja može povećati u ekstraktima suvog semena boba primenom isplative i skalabilne tehnologije koja, pored toga, omogućava modelovanje sastava ekstrakata u cilju optimizacije za različite primene u zdravstvu i potrebe tržišta.

Ekstrakti boba u kojima je prirodnim putem povećan sadržaj poželjnih bioaktivnih jedinjenja predstavnjaju prirodne dijetetske suplemente koji imaju pozitivne efekte za neurološko zdravlje, regulaciju dopamina i opšte blagostanje, a koji se mogu koristiti i za povećanje nutritivne vrednosti prehrambenih proizvoda putem obogaćivanja prirodnim bioaktivnim jedinjenjima i proizvodnju funkcionalne hrane. Pored povoljnih efekata prirodnih dijeteskih proizvoda za neurološka i hronična stanja ljudi, dodatne prednosti njihove proizvodnje obuhvataju organski uzgoj boba uz unapređenje zdravlja zemljišta i smanjenje hemijskih unosa, kao i nižu emisija CO₂ i smanjeno zagađenje zemljišta, vazduha i vode kroz ekološki prihvatljive poljoprivredne prakse.

Rukovodilac: dr Drenka Trivanović

Saradnici na projektu: dr Slavko Mojsilović, dr Ivana Okić Đorđević, dr Aleksandra Jauković, dr Sanja Momčilović, dr Anđelija Petrović, dr Jovana Kovačević (Matematički fakultet, Univerzitet u Beogradu)

Broj projekta: 14851

Trajanje projekta: 2024-2025.

Vodeća institucija: Institut za medicinska istraživanja, Univerzitet u Beogradu

Institucije učesnice: Matematički fakultet, Univerzitet u Beogradu

Opis projekta:

Multipli mijelom (MM) je neizlečivi kancer plazma ćelija koštane srži i drugi je hematološki malignitet po učestalosti. Uprkos rastućem broju odobrenih lekova, proliferativne klonske mijelomske plazma ćelije (MPĆ) opstaju u koštanoj srži, čak i kod pacijenata koji nemaju minimalnu rezidualnu bolest (MRB). Postojeće opcije lečenja su nespecifične, često neefikasne i visoko toksične, što zahteva hitan razvoj personalizovanih sistema za opsežnu procenu in vitro efekata lekova na ćelijama koštane srži pacijenata. Naš projekat teži da uspostavi minijaturnu platformu, bez produkata životinjskog porekla (xeno-free), koja rekapitulira mikrosredinu mijelomske koštane srži, omogućavajući rast MPĆ specifičnih za pacijenta, upotrebom faktora oslobođenih iz humanih trombocita, prilagođenih koncentracija kiseonika i mezenhimskih stromalnih ćelija od pacijenta. Kvalitet i očuvanost MPC pacijenata prati se kroz matematičke analize imunofenotipa, proliferacije, klonalnosti i DNK indeksa. Platforma je namenjena visokoopsežnom, jeftinom skriningu antimijelomskih lekova i predikciji odgovora konkretnog pacijenta, sa definisanom strategijom komercijalizacije na lokalnom i globalnom nivou.